fbpx

Een antwoordtendentie is een tendentie tot een consistent antwoordpatroon, los van de inhoud van de vragen. De OP5 leent zich, wegens het grote aantal items en de gebruikte vijfpunts-Likertschaal, voor het signaleren van antwoordtendenties. In de oude versie van de OP5 werden twee antwoordtendentieschalen vermeld: een ontkenningstendentie en een positieve tendentie. In de praktijk bleek dat beide schalen weinig verschil lieten zien, wat gezien de hoge correlatie van .70 ook niet verwonderlijk is. Daarnaast bleek dat veel gebruikers moeite hadden met het interpreteren van de verschillen tussen beide schalen. Om deze reden zijn deze schalen in de nieuwe versie van de OP5 samengevoegd. Voor de antwoordtendentieschaal zijn items geselecteerd die respondenten ‘extreem’ beantwoorden. Het gaat hierbij om items die in extreem hoge of extreem lage mate door respondenten worden bevestigd of ontkend. Anders gezegd: items die een positieve danwel negatieve lading hebben. Bijvoorbeeld het item ‘Ik vind het prettig als ik vriendelijk behandeld word’ heeft een positieve lading en wordt vaak bevestigend met ‘helemaal van toepassing’ beantwoord. Het item ‘Het leven is vaak moeilijk voor mij’ heeft een negatieve lading en wordt vaak ontkennend beantwoord met ‘helemaal niet van toepassing’. De antwoordtendentieschaal meet dus de geneigdheid van respondenten om negatief of positief geladen items extreem te beantwoorden. In de praktijk gaat een hoge score op de antwoordtendentieschaal vaak gepaard met hoge scores op de volgende OP5 schalen.

  • Sociale vaardigheid
  • Energie
  • Zelfvertrouwen
  • Stressbestendigheid
  • Sociale adequatie
  • Doorzetten
  • Doelgerichtheid
  • Samenwerken
  • Creativiteit
  • Belangstellingsbreedte
  • Zelfwaarneming

Een hoge score op de antwoordtendentie betekent dat de kandidaat geneigd is items met een negatieve lading extreem te ontkennen en items met een positieve lading extreem te bevestigen. Een lage score betekent dat de kandidaat dit juist niet doet.

De betekenis van een hoge of lage score op de antwoordtendentieschaal ligt niet vast. Antwoordtendenties zijn opvallende antwoordpatronen, niets meer of minder. Wat deze antwoordpatronen betekenen en hoe deze te interpreteren zijn is aan de gebruiker/expert. Een hoge score op de antwoordtendentieschaal wil niet zonder meer zeggen dat er sociaal wenselijk is ingevuld door de kandidaat. Het kan evengoed een oprechte weerspiegeling zijn van hoe de kandidaat is of zichzelf ziet. We merken op dat het slechts gaat om signaleringen, het is aan de expert om te achterhalen wat de betekenis ervan is. Onderstaand enkele mogelijke redenen van hoge en lage scores. Hierbij merken we op dat de redenen niet ook de realiteit hoeven te zijn, de OP5 is en blijft een zelfbeoordelingsinstrument!
Het is aan de gebruiker/expert om te achterhalen wat er achter de lage/hoge scores schuilt.

Mogelijke redenen van een hoge score op de antwoordtendentieschaal:

  • Eigen negatieve kanten niet (willen) zien
  • Ontkennen negatieve kenmerken
  • Optimistisch van aard
  • Heel positief zelfbeeld
  • Bewust zichzelf verkopen
  • Schaduwkanten niet toelaten
  • Overschreeuwen eigen onzekerheden
  • Veel zelfvertrouwen
  • Test ingevuld naar eigen wensbeeld (hoe zou ik graag willen zijn)
  • Test ingevuld naar beeld dat wenselijk is voor de testsituatie

 

Mogelijke redenen van een lage score op de antwoordtendentieschaal:

 

  • Overdreven strenge zelfbeoordeling
  • Te voorzichtig beoordelen om zichzelf verdedigen te voorkomen
  • Te genuanceerd zelfoordeel
  • Bang om een te positief beeld van zichzelf te schetsen (om niet aangevallen te worden)
  • Risico’s mijden
  • Kritiek vermijden
  • Terecht negatief oordeel
  • Invloed van heftige persoonlijke gebeurtenissen
  • Verminderd of gebrek aan zelfvertrouwen

Kortom, de betekenis van een hoge score op de antwoordtendentieschalen niet eenduidig vast. Antwoordtendenties zijn opvallende antwoordpatronen die echter niet per definitie waar zijn. Een hoge score op een antwoordtendentieschaal wil niet zonder meer zeggen dat er sociaal wenselijk is ingevuld door de kandidaat. We merken op dat het gaat om signaleringen. De hier besproken antwoordtendenties kunnen van toegevoegde waarde zijn omdat zij een signalering geven dat de kandidaat de vragen mogelijk los van de inhoud heeft ingevuld.

Door het analyseren van de resultaten in het licht van andere tests, observaties, interview, terugkoppelen van de resultaten etc. kan de gebruiker vaak achterhalen of, en zo ja in welke mate, de kandidaat een antwoordstrategie heeft gehanteerd.